สำรวจประวัติศาสตร์แห่งสยามประเทศผ่านฟิล์มกระจกอันทรงคุณค่าในนิทรรศการฟิล์มกระจก: เรื่องราวเหนือกาลเวลา

นับตั้งแต่ที่องค์การยูเนสโกประกาศขึ้นทะเบียนฟิล์มกระจกและต้นฉบับภาพถ่ายชุดหอพระสมุดวชิรญาณเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกเมื่อปี 2560 นั้น ได้มีแผนการที่จะเปิดคลังภาพถ่ายฟิล์มกระจกเป็นประจำทุกปีตามลำดับเวลาของภาพเพื่อให้ภัณฑารักษ์นำไปจัดแสดงแก่สาธารณชนต่อไป โดยมีการจัดนิทรรศการจัดแสดงฟิล์มกระจกครั้งแรกในชื่อ “เฉลิมฟิล์มกระจก ฉลองมรดกความทรงจำแห่งโลก” ในปี 2561 เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองการประกาศขึ้นทะเบียนฯ ดังกล่าว 

สำหรับนิทรรศการในปี 2563 กรมศิลปากร มูลนิธิสิริวัฒนภักดี บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) สมาคมถ่ายภาพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และมูลนิธิส่งเสริมการถ่ายภาพ ได้ร่วมกันจัดนิทรรศการภาพถ่ายฟิล์มกระจกในชื่อ ฟิล์มกระจก: เรื่องราวเหนือกาลเวลา โดยได้รับเกียรติจากท่านผู้หญิง สิริกิติยา เจนเซน เป็นภัณฑารักษ์ประจำนิทรรศการครั้งนี้

นิทรรศการครั้งนี้แบ่งออกเป็น 4 ส่วนด้วยกัน เพื่อถ่ายทอดให้เห็นเรื่องราวและความเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปของสยามระหว่างสมัยรัชกาลที่ 4 ถึงรัชกาลที่ 7 โดยในนิทรรศการส่วนที่หนึ่ง ปฐมบรรพ ผู้ชมจะได้ร่วมติดตามการเสด็จประพาสหัวเมืองต่าง ๆ ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทำให้พระองค์ได้สำราญพระราชอิริยาบถและทรงใกล้ชิดกับราษฎรอย่างทรงมิถือพระองค์ แม้ว่าจะสิ้นสุดลงด้วยเหตุการณ์อันน่าโศกเศร้าราวกับเป็นสัญญาณแห่งความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ก็ตาม ส่วนที่สอง ทุติยบรรพ จะพาไปสำรวจวิถีชีวิตอันสงบสุขแสนเรียบง่ายของประชาชนในกรุงเทพฯ เป็นช่วงเวลาที่เปรียบดั่งการพักครึ่งระหว่างการแสดง ก่อนความเปลี่ยนแปลงจะเข้ามาเยื้องกรายในสยามประเทศในไม่ช้า

ส่วนถัดมา ตติยบรรพจะถ่ายทอดอิทธิพลของชาวตะวันตกที่เข้ามามีบทบาทต่อวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชาวสยาม จนเกิดเป็นลักษณะการพัฒนาประเทศแบบ “ตะวันออกบรรจบตะวันตก” ที่มาถึงจุดสูงสุดในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 ถึงรัชกาลที่ 7 และส่วนสุดท้าย จตุตถบรรพ จะนำเสนอภาพของสยามที่กำลัง “เร่งรุดไปข้างหน้า” ด้วยกิจการรถไฟ กิจการซึ่งสะท้อนอิทธิพลตะวันตกทั้งในเชิงกายภาพและแนวคิดอุดมคติ นำไปสู่ความเป็นรัฐชาติที่ใช้ทางรถไฟเชื่อมหัวเมืองน้อยใหญ่ต่าง ๆ เข้าสู่ศูนย์กลาง ณ พระนคร เกิดเป็นการปกครองรวมศูนย์ทั้งในด้านวัฒนธรรมและการบริหารบ้านเมืองในที่สุด อีกทั้งจะได้ชมภาพความเป็นไปของชาวสยามท่ามกลางสารพันความทันสมัยและการเปลี่ยนแปลงทั้งมวล

ร่วมชมฟิล์มกระจกที่สวยงามและเต็มไปด้วยเรื่องราวเชิงประวัติศาสตร์อันประเมินค่ามิได้ในนิทรรศการ ฟิล์มกระจก: เรื่องราวเหนือกาลเวลา ณ ห้องนิทรรศการหลัก ชั้น 8 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) จัดแสดงแล้วตั้งแต่วันนี้จนถึงวันที่ 20 กันยายน 2563 ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ทาง Facebook: สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ และ virtualarchives.nat.go.th/glassplate

Story: BACC

Photography: BACC & NAT

Edited by: Peerachai Pasutan